İş kazalarının azaltılmasında en belirleyici etkenlerden biri, çalışanın karşılaştığı tehlikeyi tanıması ve ne yapacağını bilmesidir. İSG eğitimi bu yüzden bir formalite değil, risk değerlendirmesinden çıkan tehlikelere verilen doğrudan bir yanıttır.
Güveniş OSGB olarak eğitimleri işletmenizin gerçek risklerine göre kurguluyoruz. Bir ofis ile bir metal işleme atölyesine aynı sunumu göstermenin kimseye faydası yok.
Çalışanlara eğitim vermek zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene çalışanlarına İSG eğitimi verdirme yükümlülüğü getirir. Eğitim; işe başlamadan önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, yeni bir iş ekipmanı kullanılmaya başlandığında ve üretim yöntemi değiştiğinde tekrarlanır.
Eğitim süresi çalışanın çalışma süresinden sayılır ve maliyeti çalışana yansıtılamaz. Eğitim saatlerinin fazla mesaiye denk gelmesi hâlinde ilgili ücret hakkı doğar.
Süreler ve tekrar sıklığı
Temel İSG eğitiminin süresi ve yenileme aralığı, işyerinin tehlike sınıfına göre değişir:
| Tehlike sınıfı | Temel eğitim süresi | Yenileme |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | En az 8 saat | 3 yılda bir |
| Tehlikeli | En az 12 saat | 2 yılda bir |
| Çok tehlikeli | En az 16 saat | Yılda bir |
Tehlike sınıfınızı bilmiyorsanız tehlike sınıfı sorgulama aracımızdan NACE kodu veya SGK sicil numaranızla öğrenebilirsiniz. Sınıfın bir basamak yanlış bilinmesi, eğitimin üç yıl yerine her yıl tekrarlanması ya da tersi anlamına gelir.
Hangi eğitimleri veriyoruz?
Temel İSG eğitimi — mevzuatın zorunlu tuttuğu genel konular: yasal haklar ve sorumluluklar, iş kazası ve meslek hastalığı sebepleri, korunma prensipleri, ilk yardımın temeli, ergonomi, ekranlı araç kullanımı, elle kaldırma ve taşıma, güvenlik ve sağlık işaretleri.
Buna ek olarak işyerinin riskine göre:
- Yangın güvenliği ve tahliye eğitimi
- İlk yardım eğitimi
- İşbaşı ve oryantasyon eğitimi
- Yüksekte çalışma eğitimi
- Kimyasal maddelerle çalışma eğitimi
- Elektriksel riskler eğitimi
- Kapalı alanda çalışma eğitimi
- Davranışsal güvenlik eğitimi
Hangi eğitimin gerektiğini tahminle değil, risk değerlendirmesinden çıkan tehlike envanterine bakarak belirliyoruz. Yüksekte çalışma riski tespit edilmemiş bir işyerine yüksekte çalışma eğitimi satmak da, riski olduğu hâlde vermemek de yanlıştır.
Eğitimi kim verebilir?
Eğitimler; iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri ve konusunda yetkin eğitmenler tarafından verilir. İlk yardım eğitimi, Sağlık Bakanlığı’ndan yetkili ilk yardım eğitim merkezleri tarafından verilir ve belgesi ayrı bir mevzuata tabidir — bu ayrımı atlayan işletmeler denetimde sorun yaşıyor.
Uzaktan eğitim olur mu?
Kısmen. Mevzuat, temel İSG eğitiminin belirli bölümlerinin uzaktan eğitim yöntemiyle verilmesine izin verir; ancak uygulama gerektiren konular — yangın tüpü kullanımı, tahliye tatbikatı, KKD’nin doğru takılması, ilk yardım uygulamaları — yüz yüze yapılmak zorundadır.
Bu yüzden karma bir düzen kuruyoruz: teorik bölüm uzaktan, uygulamalı bölüm işyerinde. Tamamen video izletip belge düzenleyen uygulamalar denetimde geçersiz sayılabilir; kısa yoldan belge üreten bir teklif alırsanız bunu sorgulayın.
Belgelendirme ve kayıt
Her eğitim sonunda düzenlenenler:
- Eğitim katılım tutanağı (çalışan imzalı)
- Eğitim belgesi
- Eğitim konusu, süresi, tarihi ve eğitmen bilgisini içeren kayıt
Bu belgeler işyerinde saklanır ve denetimde ibraz edilir. Eğitim yapıldığı hâlde kaydı tutulmamışsa, hukuken yapılmamış sayılır. Kayıt düzenini de kuruyoruz; belge arşivi işletmede eksiksiz kalır.
Alt işveren ve geçici çalışanlar kimin sorumluluğunda?
Aynı işyerinde birden fazla işveren varsa — asıl işveren ve alt işverenler — her işveren kendi çalışanının eğitiminden sorumludur. Ancak asıl işverenin denetim ve koordinasyon yükümlülüğü devam eder: alt işverenin çalışanı eğitimsiz sahaya girdiğinde sorumluluk yalnız alt işverende kalmaz.
Geçici veya mevsimlik çalışanlar da kapsam dışında değildir. Kısa süreli çalışacak bir kişiye en azından işbaşı eğitimi verilmeli ve kaydı tutulmalıdır. Uygulamada en sık ceza yazılan durumlardan biri budur: “iki haftalığına geldi, eğitim vermedik.”
Eğitim verilmezse ne olur?
Eğitim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, 6331 sayılı Kanun kapsamında her bir çalışan için ayrı ayrı idari para cezası gerektirir. Yani ceza, eğitimsiz çalışan sayısıyla çarpılır. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiğinden burada sabit bir rakam yazmıyoruz.
Bundan daha ağır sonucu şudur: iş kazası yaşandığında, çalışanın o işe ilişkin eğitim aldığını gösteren belge yoksa işverenin kusur oranı yükselir. Eğitim kaydı, kaza sonrası incelemede ilk istenen belgelerdendir.
Çalışan sayısı azsa değişen bir şey var mı?
Eğitim yükümlülüğü çalışan sayısına bağlı değildir; tek çalışanı olan işyerinde de geçerlidir. Az tehlikeli sınıfta ve 50’den az çalışanı olan işyerlerinin sıkça yanlış bilinen diğer yükümlülüklerini ayrı bir yazıda ele aldık.
İstanbul’da İSG eğitimi
Eğitimleri işletmenizin kendi mekânında, çalışma düzeninizi en az aksatacak şekilde planlıyoruz; vardiyalı çalışan işletmelerde grupları vardiyaya göre ayırıyoruz.
Çalışan sayınıza ve tehlike sınıfınıza uygun bir eğitim takvimi çıkarmak için iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz.