Acil Durum Eylem Planları

Acil durumda kimsenin planı okumaya vakti olmaz. Bu yüzden iyi bir acil durum planının ölçütü, dosyanın kalınlığı değil, olay anında insanların ne yapacağını düşünmeden biliyor olmasıdır.

Güveniş OSGB olarak acil durum çalışmasını iki parça hâlinde yürütüyoruz: planın hazırlanması ve planın sahada işlediğinin tatbikatla sınanması. İkincisi olmadan birincisi bir varsayımdır.

Acil durum planı zorunlu mu?

Evet. İşyerlerinde acil durumlar hakkındaki mevzuat, çalışan sayısına bakılmaksızın bütün işyerlerinde acil durum planı hazırlanmasını zorunlu tutar. Plan; olası acil durumların belirlenmesini, önleyici tedbirleri, müdahale ve tahliye düzenini ve görevlendirmeleri kapsar.

Plan ne zaman yenilenir?

İşyerinde yeni bir acil durum türü ortaya çıktığında, bina veya yerleşim değiştiğinde ya da tatbikatta önemli bir aksaklık görüldüğünde süre beklenmez. Tehlike sınıfınızı bilmiyorsanız sorgulama aracımızdan öğrenebilirsiniz.

Tatbikat ne sıklıkla yapılır?

Yılda en az bir kez — tehlike sınıfından bağımsız olarak. Tatbikat sonrası aksaklıklar kayda geçirilir ve plan buna göre düzeltilir. Tatbikatı “yapılmış gösterilen” bir formalite hâline getirmek, gerçek olayda en ağır bedeli ödeten uygulamadır.

Destek elemanı sayıları

Arama-kurtarma-tahliye ve yangınla mücadele konularının her biri için ayrı ayrı görevlendirme yapılır:

İlk yardımcı sayısı ayrı bir mevzuata tabidir ve daha sıktır: az tehlikelide her 20, tehlikelide her 15, çok tehlikelide her 10 çalışan için en az bir sertifikalı ilk yardımcı bulundurulur. İlk yardım eğitimi yalnız Sağlık Bakanlığı’ndan yetkili merkezlerce verilebilir — bu ayrımı İSG eğitimleri sayfamızda ayrıca anlattık.

Planın kapsamı

• Yangın, deprem, patlama, kimyasal sızıntı, sel ve sabotaj senaryoları
• İşyerine özgü senaryolar (yüksekte kurtarma, kapalı alandan tahliye)
• Acil durum ekiplerinin kurulması: söndürme, kurtarma, koruma, ilk yardım
• Kroki üzerinde tahliye yolları, çıkışlar ve toplanma alanları
• Acil durum ekipmanlarının yeri ve bakım takvimi
• İç ve dış haberleşme düzeni, aranacak numaralar
• Engelli, hamile ve geçici çalışanlar için özel tahliye düzenlemeleri
• Tatbikat planı ve kayıt formları

Son maddeden bir öncekini uygulamada neredeyse hiç göremiyoruz. Tekerlekli sandalye kullanan bir çalışanın asansörsüz tahliyesi önceden planlanmadıysa, olay anında planlanamaz.

Nasıl çalışıyoruz?

1. Saha incelemesi. Bina yerleşimi, çıkışlar, yangın ekipmanları, elektrik ve gaz kesme noktaları, komşu tesis riskleri yerinde görülür.

2. Senaryo belirleme. Risk değerlendirmesinden çıkan tehlikeler, gerçekçi acil durum senaryolarına çevrilir. Her işyerine aynı yangın senaryosunu yazmak işe yaramaz.

3. Görevlendirme ve eğitim. Ekipler kurulur, görev kartları hazırlanır, destek elemanlarına özel eğitim verilir.

4. Kroki ve tabelalama. Tahliye krokileri kat planına işlenir, görünür noktalara asılır; yönlendirme levhalarının eksikleri tespit edilir.

5. Tatbikat. Gerçek senaryoyla, süre tutularak yapılır. Tahliye süresi, toplanma alanında sayım, ekiplerin tepkisi ölçülür.

6. Değerlendirme. Tatbikat raporu yazılır, aksayan noktalar plana işlenir. Amaç tatbikatı geçmek değil, aksaklığı bulmaktır — kusursuz geçen bir tatbikat çoğu zaman yeterince gerçekçi kurulmamış demektir.

Sahada en sık gördüğümüz beş hata

1. Tatbikat kâğıt üzerinde yapılıyor. Tutanak imzalanıyor ama kimse yerinden kalkmıyor. Gerçek olayda tahliye süresinin ne olduğu bilinmiyor.

2. Toplanma alanı yanlış yerde. Otoparkın ortası, bina cephesine bitişik alan ya da itfaiye giriş yolu toplanma alanı olarak işaretlenmiş oluyor. Toplanma alanı; binadan yeterince uzak, üzerinde düşebilecek yapı bulunmayan ve araç trafiğini engellemeyen bir yer olmalı.

3. Ekip listeleri güncellenmiyor. Görevli çalışan işten ayrılmış ama görev kartı hâlâ onun adına. Personel değişiminde acil durum ekipleri de gözden geçirilmeli.

4. Kroki eski yerleşimi gösteriyor. Depo taşınmış, bölme eklenmiş ama duvardaki tahliye krokisi iki yıl önceki planı gösteriyor. Panik anında yanlış yöne yönlendiren bir kroki, hiç kroki olmamasından kötüdür.

5. Vardiya ve taşeron unutuluyor. Gece vardiyasında kaç kişi var, o saatte hangi ekip görevli, sahadaki alt işveren çalışanları kimin sayımına dâhil — bunlar planda yazmıyorsa plan eksiktir.

İstanbul’da acil durum planı ve tatbikat

İstanbul genelindeki işletmelere acil durum planı hazırlama, ekip kurma, kroki hazırlama ve tatbikat yönetimi hizmeti veriyoruz. İşyerinizin yenileme takvimini ve destek elemanı ihtiyacını çıkarmak için iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz.